Elke Boonen is coördinator van de data-opleiding bij Thomas More Mechelen en docent van alles wat ligt tussen Python-scripting en het ontleden van AI-algoritmen. Daarnaast begeleidt ze de leraren van morgen als praktijklector vakdidactiek informatica aan de educatieve master Wetenschappen & Techniek van KU Leuven. We vroegen ze naar haar kijk op AI-geletterdheid.
AI is overal – maar begrip blijft achter
De nieuwe Digimeter van imec is duidelijk: bijna de helft (43 procent) van de Vlamingen gebruikt intussen regelmatig generatieve AI, 91 procent van de studenten deed dat al voor hun studies en zeven op de tien werkenden experimenteerden ermee op het werk. Dat tempo is ongezien: geen enkele technologie bereikte ooit zo snel zoveel mensen.
Maar in diezelfde meting staat iets opmerkelijks: 37 procent van de actieve gebruikers geeft aan door AI minder na te denken dan vroeger, en bij jongeren is dat al de helft. Tegelijk weet maar één op de drie hoe ze AI écht kunnen inzetten om efficiënter te werken.
Die kloof tussen gebruik en begrip is precies waar het onderwijs voor een uitdaging staat.
Afhankelijkheid zonder begrip is geen vaardigheid
Volgens Elke Boonen is het probleem niet dat leerlingen AI gebruiken, maar hoe ze dat doen.
Ze vergelijkt het met autorijden: er is een verschil tussen een auto besturen en weten hoe een motor werkt. Je hoeft geen ingenieur te zijn om veilig te rijden, maar je moet wel weten dat er benzine in moet en dat je niet door het rood mag rijden. Daarvoor haal je een rijbewijs, niet omdat de overheid je wil lastigvallen, maar omdat de weg gedeeld wordt én omdat fouten gevolgen hebben voor anderen.
Met AI is dat niet anders. Wie niet begrijpt hoe een taalmodel werkt – wat het wel en niet “weet”, waarom het soms overtuigend onzin produceert, hoe je het scherp houdt als samenwerkingspartner – is niet zo goed bezig. Die is gewoon afhankelijk én afhankelijkheid zonder begrip is geen vaardigheid, het is een risico.
”AI-geletterdheid is geen luxe, maar een vereiste in een wereld waarin generatieve AI een steeds grotere rol speelt.
Wat betekent dit voor de klas?
De impact op onderwijs is concreet en voelbaar:
- Leerlingen kunnen opdrachten afwerken zonder de leerstof echt te begrijpen
- Evaluaties verliezen hun waarde als inzicht ontbreekt
- Leerkrachten krijgen moeilijk zicht op wat een leerling zelf kan
Een student die met AI zijn diploma behaalt zonder diepgaand begrip, start zijn loopbaan met een achterstand. Dat heeft niet alleen gevolgen voor de leerling zelf, maar ook voor toekomstige werkgevers en collega’s.
AI-geletterdheid: meer dan prompts schrijven
AI-geletterdheid wordt vaak herleid tot “goed leren prompten”. Maar volgens Boonen is dat slechts het begin. Echte AI-geletterdheid gaat over:
- begrijpen hoe modellen getraind worden
- weten wat AI wel en niet kan
- kritisch leren omgaan met output
- inzicht hebben in bias, fouten en beperkingen
Boonen: “AI-geletterdheid is geen luxe, maar een vereiste in een wereld waarin generatieve AI een steeds grotere rol speelt.”
Wat kun je als leerkracht doen?
Voor onderwijsprofessionals ligt hier een duidelijke opdracht. En die hoeft niet ingewikkeld te zijn.
1. Maak AI bespreekbaar in de klas
Vraag leerlingen hoe ze AI gebruiken. Laat ze voorbeelden tonen en bespreek samen de kwaliteit van de output.
2. Focus op denkprocessen, niet alleen op producten
Laat leerlingen uitleggen hoe ze tot een antwoord kwamen — mét of zonder AI.
3. Integreer kritische reflectie
Laat leerlingen AI-antwoorden controleren, verbeteren of weerleggen.
4. Bouw basiskennis op
Je hoeft geen programmeur te zijn, maar een basisbegrip van hoe AI werkt helpt om gerichte vragen te stellen.
Van tool naar leerpartner
AI hoeft geen bedreiging te zijn voor het onderwijs. Integendeel: mits goed gebruik kan het een krachtige leerpartner worden. Dat vraagt wel om een verschuiving:
- van gebruik naar begrip
- van gemak naar kritisch denken
- van output naar leerproces
AI is niet meer weg te denken uit het onderwijs. De uitdaging ligt niet in het tegenhouden ervan, maar in het begeleiden van leerlingen naar kritisch en doordacht gebruik.
Wie vandaag inzet op AI-geletterdheid, bereidt leerlingen voor op een toekomst waarin technologie een vanzelfsprekende rol speelt, maar menselijk inzicht het verschil maakt.
Hét inspiratie- en kennisplatform voor iedereen met passie voor het onderwijs.